Ετικέτες

Δευτέρα, 21 Δεκεμβρίου 2015

"Το συναξάρι του έρωτα" στον Χώρο Τέχνης Ασωμάτων

Διασκευή στο έργο του Φ. Γκ. Λόρκα «Ο έρωτας του Δον Περλιμπλίν με την Μπελίσα στον κήπο του». 





Ο Δον Περλιμπλίν, ένας ορκισμένος εργένης, αποφασίζει να παντρευτεί μετά από παρότρυνση της υπηρέτριάς του, Μαρκόλφας. Παντρεύεται και ερωτεύεται την κατά πολλά χρόνια νεότερή του και όμορφη Μπελίσα και κάνει τα πάντα για τον ανιδιοτελή έρωτα, φτάνοντας στην αποκορύφωση της πραγματικής του έννοιας…





Παίζουν: Κασσάνδρα ΜπαφαλούκουΆλκηστις ΒούλγαρηΚωνσταντίνος Γεωργακόπουλος














Από 24/11 Κάθε Τρίτη 21.15 μ.μ
Χώρος Τέχνης Άσωμάτων (Αγ.Ασωμάτων 6, Θησείο)
12€ (κανονικό) 10€ (φοιτητικό – ανέργων)
Τηλ. 6973068994

Τετάρτη, 16 Δεκεμβρίου 2015

Το Σύμφωνο Συμβίωσης, η οικογένεια και τα πρότυπα συμπεριφοράς

του Θανάση Αλεξίου, καθηγητή Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Παρόλο που η οικογένεια έχει απωλέσει σημαντικές λειτουργίες, φαίνεται πως επηρεάζει ακόμη την κοινωνικοποίηση των παιδιών. Σε μεγάλο βαθμό αυτό εξαρτάται από την ταξική θέση των γονιών (εισόδημα, πολιτισμικό κεφάλαιο, κύρος, δημόσιες σχέσεις κ.λπ.). Ωστόσο υπάρχουν δίπλα στην οικογένεια άλλοι φορείς κοινωνικοποίησης (σχολείο, παρέες συνομηλίκων, διαδίκτυο, ΜΜΕ κ.ά.) που ασκούν ενδεχομένως, με την έννοια της εκμάθησης προτύπων, στάσεων και συμπεριφορών,  πολύ σημαντικότερη επίδραση πάνω στα παιδιά, γεγονός που σχετικοποιεί το ρόλο της οικογένειας ως φορέα κοινωνικοποίησης.  Για αυτό  δεν χρειάζεται να θέτουμε στην οικογένεια ζητήματα που η ίδια εκ των πραγμάτων μόνο περιορισμένα μπορεί να αντιμετωπίσει. Και αυτό αφορά πολύ περισσότερο στη λαϊκή οικογένεια. Θα ήταν υποκριτικό  να καθιστούμε αποκλειστικά υπεύθυνη την οικογένεια για την σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των παιδιών, -παρόλο που δεν βγαίνει από πουθενά ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός των ατόμων είναι πρόβλημα-, όταν για όλα τα άλλα ζητήματα (χρήση ουσιών, παραβατική-«αντικοινωνική» συμπεριφορά κ.λπ.) μοιράζουμε την ευθύνη στην κοινωνία, στο σχολείο, στις παρέες κ.ά. Ας αναρωτηθεί κανείς (και αναφερόμαστε πρωτίστως στη λαϊκή και εργατική οικογένεια) ποιο Γολγοθά την υποχρεώνουμε να περάσει αφού η ίδια δεν διαθέτει ούτε το απόθεμα δύναμης και κουράγιου, ούτε τα μέσα (οικονομικά και πολιτισμικά) να διαχειριστεί το «πρόβλημα» που της δημιουργούμε.
Θα έλεγα μάλιστα ότι η λαϊκή οικογένεια έχει μεγαλύτερη ανάγκη από κάθε άλλον (μεσοαστική και αστική  οικογένεια) τη δημόσια θεματοποίηση του ζητήματος, εκτός αν θεωρούμε αυτονόητη την απώθηση της σεξουαλικής συμπεριφοράς με σκοπό την «διόρθωσή»της. Να ζουν δηλαδή οι άνθρωποι μέσα σε καταπιεστικούς κοινωνικούς ρόλους (άντρας, γυναίκα κ.λπ.). Αντίθετα με την αστική οικογένεια που διαθέτει τα μέσα (ψυχοθεραπευτές, παιδαγωγοί, διευρυμένο προσωπικό και κοινωνικό κύκλο κ.α.),  η λαϊκή οικογένεια διαθέτει πολύ πενιχρά μέσα, ειδικά σε μια περίοδο εμπορευματοποίησης των δημόσιων αγαθών, για να «διαχειριστεί» το πρόβλημα. Αναγνωρίζοντας ότι η οικογένεια είναι σε θέση να προσανατολίσει σεξουαλικά τα παιδιά, καθιστούμε ουσιαστικά αυτή  υπεύθυνη για την κοινωνικοποίηση των παιδιών, παρόλο που αυτή έχει απογυμνωθεί, -εξαιτίας της παρέμβασης του κράτους (οικογενειακό δίκαιο, κοινωνικοί λειτουργοί, εταιρείες προστασίας ανηλίκων, ΜΚΟ κ.α.) από σημαντικές κοινωνικές δεξιότητες και αρμοδιότητες. Με αυτό τον τρόπο η οικογένεια και οι γονείς έχουν αποειδικευτεί και με αυτή την έννοια έχουμε μια προλεταριοποίηση της «γονεϊκότητας» (S. Lash).
Αναθέτοντας στην οικογένεια την αστυνόμευση της σεξουαλικής συμπεριφοράς των παιδιών για να μην «αποκλίνουν» από την ενδεδειγμένη ετερόφυλη, την καθιστούμε ουσιαστικά «συνεργό» σε ένα εγχείρημα «κανονικοποίησης» της λαϊκής οικογένειας και της εργατικής τάξης που ξεκίνησε στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν ο καπιταλισμός χρειάζονταν ένα πειθήνιο και παραγωγικό σώμα για το εντάξει στη μισθωτή εργασία. Συνεπώς αυτό που σήμερα εμφανίζεται ως «φυσικό»: στην οικογένεια, στην σεξουαλικότητα,  στην ηθική κ.λπ. είναι προϊόν μιας μακράς διαδικασίας εγχάραξης (στο μυαλό, στο σώμα και στη ψυχή) και μ’ αυτή την έννοια πρόκειται για μια ανθρωπολογική μετάλλαξη που πολύ λίγο έχει να κάνει με τη «φύση». Και όμως το κύριο (αν όχι το αποκλειστικό) αντικείμενο αυτής της «κανονικοποίησης» του κοινωνικού σώματος απετέλεσε η εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα. Ήταν η περίοδος που το κεφάλαιο χρειάζονταν  εργάτες και μάλιστα πειθαρχημένους, στρατιώτες για τον εθνικό στρατό αλλά και νομιμόφρονες υπηκόους. Η ένταση και η κλιμάκωση των πρακτικών πειθάρχησης που εναλλάσσονταν με την «ποιμαντορία» (ηθικοποίηση) και την καταστολή των «επικίνδυνων τάξεων» (εργατικών στρωμάτων) (φιλάνθρωπος ακτιβισμός, κοινωνική εργασία, Workhouses/πτωχοκομεία κ.λπ.) απέβλεπε πρωτίστως στην απώθηση και πάταξη των οικογενειακών και γαμήλιων πρακτικών των εργατικών και λαϊκών στρωμάτων που απέκλιναν από τις αξίες των αστικών και μεσοαστικών στρωμάτων. Εδώ ο κανόνας ήταν οι προγαμιαίες σχέσεις, τα εξώγαμα παιδιά, και  οι εξώγαμη συμβίωση. Στη Βιέννη αλλά και στις ΗΠΑ (αρχές του 20ου αιώνα) ένα μεγάλο μέρος των παιδιών από την εργατική τάξη γεννιόνταν εκτός γάμου, ήταν «νόθα» (R. Sieder, P. Laslet).
Το «σύστημα της σεξουαλικότητας»  και της οικογένειας επεξεργασμένο για τους αστούς (για την μεταβίβαση της περιουσίας), θα αντικαταστήσει, όπως πολύ ορθά το θέτει ο M. Foucault, -παρόλο που αυτός βλέπει στην εξουσία (ως αυτοσκοπό) και όχι ως μέσον και εκφραστή ταξικών συμφερόντων-, συν τω χρόνω το χαλαρό σύστημα των «συγγενειών»  στα λαϊκά στρώματα που εποπτεύονταν  κυρίως από την εκκλησία και θα διαχυθεί  σε ολόκληρο το κοινωνικό σώμα. Στόχος του ο έλεγχος του πληθυσμού και η χειραγώγηση του κοινωνικού σώματος, καθώς το σεξ (πρακτικές και συμπεριφορές)  επηρέαζαν άμεσα την αναπαραγωγή αυτού του εμπορεύματος που δίνει υπόσταση στον καπιταλισμό, δηλαδή την εργατική δύναμη.Στη μορφή της συζυγικής ετερόφυλης οικογένειας (ας πούμε «πυρηνική οικογένεια») ο καπιταλισμός βρίσκει ένα «αξιόπιστο σχήμα», το οποίο μπορεί να του διασφαλίσει, υπό την εποπτεία του νόμου απρόσκοπτα την αναπαραγωγική λειτουργία. Αυτή αναλαμβάνει επίσης με «προθυμία» σημαντικό κόστος (οικονομικό, ψυχολογικό κ.λπ.) για την αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης, που αλλιώς θα έπρεπε να αναλάβει το κεφάλαιο ή, το κράτος. Φαίνεται λοιπόν πως σε αυτό το οικογενειακό σχήμα μπορεί να συνυπάρχει εκ πρώτης η έκφραση της σεξουαλικότητας (ετερόφυλης) με την κοινωνική αναπαραγωγή.  Ως ασφαλιστική δικλείδα για την διατήρηση της οικογένειας προσφέρθηκε κυρίως για τους άντρες η επίσημη πορνεία ενώ στη γυναίκες έμενε η ανεπίσημη (βλ. Κομμουνιστικό Μανιφέστο), όπως περίπου παρουσιάζεταιστις ταινίες τουΛ. Μπουνιουέλ.
Αφού έγινε σαφές πως η σημερινή οικογένεια έχει ιστορία, επομένως δεν είναι φύση,  ας δούμε τώρα τη θέση για τα πρότυπα που θα προβάλλει η ομοφυλόφιλη οικογένεια στα παιδιά. Εκφράζεταιη άποψη πως τα παιδιά που μεγαλώνουν σε μια  ομοφυλόφιλη οικογένεια θα προσανατολιστούν σεξουαλικάομοφυλόφιλα. Είναι ενδιαφέρον, και ενώ ο καθένας θα ανέμενε ότι οι οικογένειες ομοφυλόφιλων ζευγαριών θα αμφισβητούσαν εξαιτίας της βιωματικής τους εμπλοκής το ρόλο της «φύσης» στη δημιουργία συγγένειας, αυτές αποδίδουν, σύμφωνα με σχετικές έρευνες, μεγαλύτερη έμφαση στη βιολογία («βιολογικό ιδίωμα»), θεωρώντας ότι  οι γενετικές σχέσεις συμβολίζουν τη φυσικότητα της βιολογικής συγγένειας (Μ. Strathern, 1992). Κατά κάποιο τρόπο τα ίδια τα ομοφυλόφιλα ζευγάρια αποδέχονται με έμμεσο αλλά σαφή τρόπο  τον «πλασματικό» χαρακτήρα της δικής τους ομοφυλόφιλης οικογένειας. Αποδέχονται δηλαδή την κυρίαρχη άποψη ότι οι δικοί τους οικογενειακοί σχηματισμοί δεν δημιουργούν  συγγένεια, καθώς έχουν συνδέσει την οικογένεια με τη «φύση» και λείπει το γενετικό στοιχείο. Από αυτή την οπτική το αίτημά τους για την αναγνώριση της (ομοφυλόφιλης) οικογένειας (σύμφωνο συμβίωσης, γάμος, υιοθεσία κ.λπ.) ενισχύει την ιδεολογία του οικογενεισμού, εν τέλει  τον  «βιολογικό ντετερμινισμό».
Επομένως δεν βγαίνει από πουθενά ότι οι ομοφυλόφιλοι γονείς θα θέλουν, όπως διατείνεται ο συμπεριφορισμός, τα παιδιά τους να προσανατολιστούν, -όταν μάλιστα οι ίδιοι ενστερνίζονται, τη «φυσικότητα» της οικογένειας-, σεξουαλικά ομοφυλόφιλα. Και αυτό γιατί, παρόλο που η σημερινή οικογένεια βασίζεται σε ετεροφυλόφιλες σεξουαλικές πρακτικές δεν μπορούν να αποκλειστούν οι ομοφυλόφιλες ή άλλες σεξουαλικές πρακτικές. Εξάλλου οι σημερινοί ομοφυλόφιλοι, αμφιφυλόφιλοι, τρανσέξουαλ κ.ά. (ΛΟΑΤ) από τις ετεροφυλόφιλες οικογένειες «βγήκαν». Αυτό που θα πρέπει να διασφαλιστεί τόσο στα παιδιά της ετεροφυλόφιλης όσο και της ομοφυλόφιλης οικογένειας κ.ά. είναι αυτά να μεγαλώνουν  ελεύθερα και υπεύθυνα έχοντας τις αναγκαίες κοινωνικές υποδομές (παιδαγωγική, ψυχολογία, αθλητισμός, αισθητική αγωγή κ.λπ.). Αν ίσχυε η θέση του συμπεριφορισμού, ότι το αποκλειστικό στοιχείο που ενεργοποιεί την (αντι)δράση των ατόμων είναι το βίωμα, τότε η εργατική τάξη δεν θα μπορούσε ποτέ να χειραφετηθεί,  καθώς θα αναπαρήγαγε   τις πρακτικές καταπίεσης και εκμετάλλευσης που η ίδια έχει βιώσει. Αυτή δεν θα μπορούσε να θέσει, εξαιτίας των δικών της βιωμάτων (εκμετάλλευση, καταπίεση, αδικία κ.λπ.) τα ζητήματα της κοινωνίας ως καθολική τάξη.
Σε κάθε περίπτωση όμως ο σεξουαλικός προσανατολισμός που αναθεωρεί την έμφυλη ταυτότητα, αυτή που επιβλήθηκε από την κοινωνικοποίηση και τις κοινωνικές συμβάσεις και καταπιέζει το άτομο, για να ταυτιστεί με μία άλλη, μάλλον ευπρόσδεκτος πρέπει να είναι για μια κοινωνία που θέλει ελεύθερα άτομα. Η πραγματικότητα αυτή καταδεικνύει επίσης ότι η σεξουαλική ταυτότητα δεν ταυτίζεται πάντα με το φύλο. Δηλαδή κάποιος μπορεί να έχει κοινωνικοποιηθεί μέσω κοινωνικών ρόλων και επιτέλεσης ως άντρας («κοινωνικό φύλο») αλλά να αισθάνεται γυναίκα και το αντίστροφο κ.ο.κ. Ως γνωστόν η αναντιστοιχία φύλου και σεξουαλικής ταυτότητας οδηγεί συχνά και στην αλλαγή «βιολογικού» φύλου ώστε να αποκατασταθεί η αντιστοιχία σεξουαλικής ταυτότητας και φύλου (transsexual).
Στη συγκεκριμένη συλλογιστική η σεξουαλική ταυτότητα, εφόσον διασφαλίζεται ότι άτομα ή ομάδες δεν εξαναγκάζονται ή, περιθωριοποιούνται, -κατάσταση που σε ένα βαθμό αίρει το Σύμφωνο Συμβίωσης-, θα μπορούσε να αναγνωριστεί ως προσωπική υπόθεση όπως περίπου συμβαίνει, -παρόλο που είναι διαφορετικής τάξης πρόβλημα, καθώς ακουμπά τον υπαρξιακό πυρήνα του ατόμου (και το σώμα και την ψυχή)- με την συνταγματική κατοχύρωση της ανεξιθρησκείας, όπου η θρησκευτική επιλογή είναι ή, οφείλει να είναι προσωπική υπόθεση. Η απόρριψη του Συμφώνου Συμβίωσης θα είχε νόημα στο βαθμό που ζητούσε κανείς και την κατάργηση της οικογένειας και του γάμου και μαζί της αστικής ηθικής για τα σεξουαλικότητα, θέση που συνάδει με το Κομμουνιστικό Μανιφέστο και εφαρμόστηκε, ανεξάρτητα αν αργότερα αναθεωρήθηκε,  στη Σοβιετική Ένωση στη δεκαετία του ΄20. Βεβαίως στην αστική-καπιταλιστική πραγματικότητα,  όπου το κράτος έχει ιδιοποιηθεί λειτουργίες της κοινωνίας, τα πολιτικά, ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα που έχουν προκύψει από τους κοινωνικούς αγώνες, συνιστούν ένα ανάχωμα στην αυθαιρεσία του αστικού κράτους. Η μη αναγνώριση αυτών των δικαιωμάτων στα ΛΟΑΤ-άτομα (λεσβιακά, ομοφυλόφιλα, αμφισεξουαλικά, τρανσεξουαλικά άτομα), σημαίνει ουσιαστικά ότι αυτά θα συνεχίσουν να είναι εκτεθειμένα στην κρατική καταπίεση, στη χλεύη και στους  προπηλακισμούς μιας αυτόκλητης «αστυνομίας ηθών», όπως αυτή κάθε φορά εργαλειοποιείται (ρατσισμός, ομοφοβία κ.λπ).
 Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο Ατέχνως.gr, στις 16/12/2015

Παρασκευή, 4 Δεκεμβρίου 2015

Litanie des saints


Είναι ένα από αυτά τα έργα που όταν τα ακούς αναρωτιέσαι μήπως το μόνο υπαρξιακό ερώτημα της ανθρωπότητας θα έπρεπε τελικά να είναι το τι θα ήταν η ζωή χωρίς τη μουσική...

Μάθημα θρησκευτικών λοιπόν. Χωρίς απαλλαγή. Η "Λιτανεία των Αγίων".


Επίσης είναι ένα από εκείνα τα κομμάτια που όταν τα ακούς καταλαβαίνεις ότι έρχεται από πολύ μακριά, και πηγαίνει πολύ μακριά. 

Έρχεται από τα βάθη των αιώνων, και καθώς αναδύεται στην επιφάνεια του σύγχρονου αλλάζει δραστικά τις μορφές του.


Η Γιόλα Αργυροπούλου-Παπαδοπούλου, μας διαφωτίζει μέσω του  "Παλμογράφου" για τις γεωγραφικές, μουσικές και χρονολογικές καταγωγές της Λιτανείας βασισμένη στα λόγια του ίδιου του συνθέτη, Dr. John :
"Κατ’ αρχάς, η «Λιτανεία των Αγίων» βασίστηκε σε κάποια σύνθεση του Louis Moreau Gottschalk (1829 – 1869), ο οποίος θεωρείται ως ο πρώτος κλασικός Αμερικανός συνθέτης που χρησιμοποίησε λαϊκά μοτίβα στη μουσική του. Ο σπουδαίος αυτός συνθέτης είχε μεγαλώσει στο Congo Square, ένα οικοδομικό τετράγωνο της Νέας Ορλεάνης, όπου τις νύχτες παρακολουθούσε τους μαύρους, γέρους σκλάβους να χορεύουν και να τραγουδούν τραγούδια της πατρίδας τους, της Αφρικής. Αυτά, λοιπόν, τα τραγούδια είχαν εμπνεύσει τον Gottschalk, ο οποίος – αξίζει να σημειωθεί – αργότερα, στο Παρίσι, αποτέλεσε «μουσικό ζευγάρι» με τον FrédéricChopin.
 
Στη συνέχεια, ο Dr. John πήρε ένα απόσπασμα από τη μουσική του Gottschalk, με τον τίτλο «Bamboula, ο χορός των Νέγρων», το οποίο συνέδεσε με κάποιους παλιούς, τοπικούς ήχους της Νέας Ορλεάνης, που αναπτύσσονται στη «Λιτανεία των Αγίων» και αφορούν σε Αφρικανικές και Καθολικές Λιτανείες. Ιδιαίτερα οι Αφρικανικές Λιτανείες σχετίζονται άμεσα με Τελετές – Λιτανείες κάποιων θρησκειών τύπου βουντού κ.ά. Αξιοσημείωτο είναι ότι η περίφημη αυτή Μελωδία – Λιτανεία ολοκληρώνεται με την αναφορά στη Santa Cecilia, που θεωρείται εκεί ως η «Αγία – Προστάτιδα της Μουσικής»…

Οι στίχοι του τραγουδιού είναι γραμμένοι σε αφρικανική διάλεκτο, στην οποία αναμειγνύονται τα γαλλικά Κρεόλ και στοιχεία κάποιας ισπανικής διαλέκτου."

-Litanie des saints-

Ero mante te que le mama
damba la metres
Ero mante te que le papa
damba la moi ido
Ero mante te que le mama
Santa Maria

Ero mante te que le mama
Ero mante te que le papa
Doce goche goche que le mama
mama oceon

Ero mante te que le mama
yia malia
Ero mante te que le papa
obea obea
Ero mante te que le mama
ooh bacalia

Ero mante te que le mama
Ero mante te que le papa
Doce goche goche que le mama
sambeau sambeau

Ero mante te que le mama
ooh coumalieh
Ero mante te que le mama
mamzelo zoulie zoulie zoulie
Ero mante te que le papa
papa ledvah

Ero mante te que le mama
Ero mante te que le papa
Doce goche goche que le mama
San Cecilia 



Και τελικά τι είναι η Λιτανεία των Αγίων; Μια έκρηξη είναι. Το αποτλεσμα μιας από τις πιο δημιουργικές συγκρούσεις της παράδοσης, της νεωτερικότητας και της μετανεωτερικότητας. 


Τρίτη, 24 Νοεμβρίου 2015

Με δύναμη από την Κηφισιά

ΜΕ ΔΥΝΑΜΗ… ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΟΑ


Το Θέατρο Στοά ξεκινάει από φέτος μια καινούργια πορεία , αφού παραδίνεται στους νεώτερους συνεργάτες του η σκυτάλη για  να συνεχίσουν έναν αγώνα που ξεκίνησε πριν από 45 ακριβώς χρόνια, στο ίδιο θέατρο, με μια συνεχή παρουσία και πάντοτε με μια τολμηρή πρόταση.

Στο φετινό ρεπερτόριο έχει προγραμματιστεί το ανέβασμα ενός από τα αριστουργήματα της σύγχρονης ελληνικής θεατρικής παραγωγής, το "Με δύναμη από την Κηφισιά", των Κεχαΐδη-Χαβιαρά. Θα ανεβαστεί σε σκηνοθεσία του Θανάση Παπαγεωργίου, και τους τέσσερις ρόλους του έργου θα ερμηνεύσουν δύο παλιά στελέχη της Στοάς, η Ευδοκία Σουβατζή και η Εύα Καμινάρη, μαζί με τις νεώτερες Χριστίνα Πλατανιώτη και Ελευθερία Στεργίδου. Το σκηνικό και τα κοστούμια υπογράφει η Λέα Κούση. 

Οι παραστάσεις θα ξεκινήσουν 1η Δεκεμβρίου και θα διαρκέσουν μέχρι τις 20 Φεβρουαρίου.

Το «Με δύναμη από την Κηφισιά» είναι ένα έργο για τις γυναίκες… Τρεις φίλες και η κόρη της μίας εξ αυτών,  συζητούν για τον έρωτα τόσο έντονα, όσο έντονη είναι τελικά και η απουσία του. Ο Δημήτρης Κεχαΐδης πίστευε ότι μιλώντας για τον έρωτα είναι σαν να μιλάς για την ίδια τη ζωή. Η συζήτηση για τον έρωτα, έλεγε, δεν είναι σαν όλες τις άλλες, δεν είναι για να περνάει η ώρα. Ο έρωτας είναι το κίνητρο της ζωής. Αυτό ισχύει  και για τις γυναίκες αυτές: την Αλέκα, τη Μάρω, τη Φωτεινή και την Ηλέκτρα. Ο έρωτας είναι το κίνητρο της ζωής τους.. Γι αυτό και είναι πρόσωπα τραγικά ιδωμένα, όπως λέει η Ελένη Χαβιαρά, από μία γωνία… λοξή!

Info:
ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΕΧΑΪΔΗ-ΕΛΕΝΗΣ ΧΑΒΙΑΡΑ
"ΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΗΦΙΣΙΑ"

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ                                                                                                                                               
ΣΚΗΝΙΚΟ-ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ: ΛΕΑ ΚΟΥΣΗ

ΠΑΙΖΟΥΝ: ΕΥΔΟΚΙΑ ΣΟΥΒΑΤΖΗ, ΕΥΑ ΚΑΜΙΝΑΡΗ, ΧΡΙΣΤΙNΑ ΠΛΑΤΑΝΙΩΤΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΤΕΡΓΙΔΟΥ

Παραστάσεις: Παρασκευή και Σάββατο στις 9.15,  Κυριακή στις 7.00

Τιμές εισιτηρίων: 
Παρασκευή 10€, Σάββατο και Κυριακή 15€
Φοιτητικά, συνταξιούχοι 12€
Άνεργοι, ΑμεΑ 10€ σε όλες τις παραστάσεις
Θεατρολόγοι/ατέλειες σπουδαστών 5,00+πρόγραμμα



Δευτέρα, 23 Νοεμβρίου 2015

Στιχουργικές Θεματικές Πέμπτες με τους Contrasto, στο Χαμάμ




Πέμπτη 26 Νοεμβρίου & 3 Δεκεμβρίου – Λευτέρης Παπαδόπουλος
Πέμπτη 10 & 17 Δεκεμβρίου – Λίνα Νικολακοπούλου

Οι Contrasto επιστρέφουν στο χώρο του εγκλήματος
– δηλαδή στη μουσική σκηνή Χαμάμ
με μία νέα πρωτοβουλία: 
θέλοντας να τονίσουν και να αναδείξουν 
την σπουδαιότητα του καλού στίχου στο ελληνικό τραγούδι αναλαμβάνουν να μας παρουσιάσουν 
το έργο επιλεγμένων μεγάλων στιχουργών
ξεκινώντας την Πέμπτη 26/11 και κάθε Πέμπτη!

Η πρώτη παρουσίαση αφορά στο μεγάλο Έλληνα
στιχουργό και ποιητή Λευτέρη Παπαδόπουλο, 
τις Πέμπτες 26 Νοεμβρίου και 3 Δεκεμβρίου.
Έχοντας συνεργαστεί με όλους
τους σπουδαίους Έλληνες συνθέτες (Λοίζο, Σπανό,
Ξαρχάκο, Θεοδωράκη κ.ά)
και ερμηνευτές (Καζαντζίδη, Νταλάρα,
Αλεξίου, Μαρινέλα, Κόκοτα κ.ά)
ο Λευτέρης Παπαδόπουλος αποτελεί
ένα κεφάλαιο ανεκτίμητης αξίας στη μουσική του τόπου μας.

Επόμενος σταθμός η Λίνα Νικολακοπούλου, 
τις Πέμπτες 10 & 17 Δεκεμβρίου.
Μια στιχουργός η πένα της οποίας
δεν αφήνει κανέναν ασυγκίνητο.
Έχοντας κι εκείνη συνεργαστεί με πολύ σπουδαίους συνθέτες
(Κραουνάκη, Μικρούτσικο, Παπαδημητρίου κ.ά)
και ερμηνευτές (Πρωτοψάλτη, Μητσιάς, Γαλάνη, Αρβανιτάκη)
και συνεχίζοντας τη δημιουργική της δράση,
εκφράζει και συνεπαίρνει το κοινό απαράμιλλα.
Λευτέρης Παπαδόπουλος και Λίνα Νικολακοπούλου λοιπόν,
δυο στιχουργοί που άφησαν
–και εξακολουθούν να αφήνουν-
ανεξίτηλα τα σημάδια τους
και στόλισαν με ό,τι ωραιότερο τα τραγούδια
και τη μουσική μας παράδοση.

Οι Contrasto, είναι ένα νεανικό συγκρότημα
που ερωτοτροπεί με το καλό ελληνικό τραγούδι.
Μετρούν ήδη στο ενεργητικό τους
ένα αφιέρωμα στο Νίκο Γκάτσο
καθώς και στα τραγούδια του Ελληνικού Κινηματογράφου.
Προσεγγίζοντας πάντα με σεβασμό
την ιστορία του ελληνικού τραγουδιού,
προσθέτοντας όμως και μια νέα ματιά
με τις ενδιαφέρουσες ενορχηστρώσεις τους.

Λήνα Ψυχογιού (τραγούδι)
Αλέξανδρος Μαούτσος (κιθάρα)
Φίλιππος Παχνιστής (πιάνο)
Πάνος Τσίτσικας (μπουζούκι)

www.xamam.gr
210-3421212
Δημοφώνος 97, Άνω Πετράλωνα

Τετάρτη, 11 Νοεμβρίου 2015

ΜΕGA μαρμαρένιος κώλος

11 Νοεμβρίου 2015, ώρα 22.00

Το Mega προβάλλει σε πρώτη μετάδοση το Django, την σχετικά πρόσφατη ταινιάρα του Ταραντίνο. 

Πάει δώδεκα και κάτι ψιλά. Η σκηνή δείχνει τον μεγαλοτσιφλικά Λεονάρντο ΝτιΚάπριο στην έπαυλή του να αναλύει (γλαφυρά) ότι τα κρανία των "νέγρων" είναι διαφορετικά από των λευκών. Πίσω του ένα άγαλμα (ελληνικό; ρωμαϊκό; κάτι τέτοιο τέλος πάντων) όπου δύο γυμνοί άντρες παλεύουν. 

Στο Μega δεν άρεσε το άγαλμα όμως. Το Mega έχει ένα επίπεδο φίλε μου, δεν μπορεί να δείχνει μαρμάρινους κώλους. Οπότε, ναι, εξαφάνισαν τον κώλο του αγάλματος. Σόρρυ Κουέντιν. 

Η σκηνή όπως είναι κανονικά:



Και η ίδια σκηνή όπως την έδειξε το Mega:



Θα μπορούσε να γραφτεί ένα βαθύ άρθρο για την υποκρισία της τηλεόρασης, την μεσαιωνικού τύπου και ανυπέρβλητης ηλιθιότητας λογοκρισία και τη χυδαία παρέμβαση στο καλλιτεχνικό έργο. Αλλά τελικά, αυτοί οι μικροί θεούληδες του μοντάζ, αυτά τα φωτισμένα μυαλά που θα έκαναν μεγάλη καριέρα στο Ιράν και στη Σαουδική Αραβία κατάφεραν να κάνουν κάθε σχολιασμό περιττό.

UPDATE: Μέσα από πολύ ψαγμένη μέθοδο ρεπορτάζ, προκύπτει ότι η μαύρη τρύπα της ελληνικής τηλεόρασης "κατάπιε" από τη συγκεκριμένη ταινία ακόμα δύο (πολύ σκανδαλιστικές) σκηνές:

1. Εκείνη όπου η γυναίκα του Django βγαίνει γυμνή από ένα κοφίνι όπου την είχαν βάλει για βασανιστήριο.














2. Η σκηνή που ο Django είναι κρεμασμένος γυμνός ανάποδα.
















(credits στον Πάνο και τον Δημήτρη που μας τις θύμησαν)

UPDATE 2 (και σημαντικό): Το παραπάνω θέμα τράβηξε την προσοχή του Άρη Δημοκίδη από την Lifo, ο οποίος μας τίμησε κάνοντας αναφορά στο Messy Greek Salad, ενώ μάλιστα επικοινώνησε με το Mega ζητώντας μια εξήγηση για το θέμα. Σύμφωνα με τον Άρη λοιπόν,

"Δεν ήταν το Mega αυτό που πείραξε την ταινία. Στην επικοινωνία μου με το κανάλι επιβεβαιώθηκε η υποψία μου: Η κόπια ήρθε έτσι από την Sony."

Δευτέρα, 9 Νοεμβρίου 2015

«Το να ερωτεύεσαι είναι να δίνεις κάτι που δεν έχεις»


Hanna Waar (στο εξής ΗW): Μας διδάσκει κάτι η ψυχανάλυση για τον έρωτα;
Jacques-Alain Miller (στο εξής JAM): Πολλά πράγματα, επειδή είναι μια εμπειρία της οποίας πηγή είναι ο έρωτας. Είναι το ερώτημα του αυτόματου και, ακόμη συχνότερα, αυτού του μη συνειδητού έρωτα που φέρνει ο αναλυόμενος στον αναλυτή και καλείται μεταβίβαση. Είναι σκηνοθετημένος έρωτας αλλά φτιαγμένος από το ίδιο υλικό με τον αληθινό έρωτα.  Ρίχνει φως στον μηχανισμό του: ο έρωτας απευθύνεται σε αυτόν/την που νομίζεις ότι γνωρίζει την αληθινή αλήθεια σου. Αλλά ο έρωτας σε κάνει να σκεφτείς ότι αυτή η αλήθεια είναι ευχάριστη ενώ στην πραγματικότητα είναι  δύσκολο να την αντέξεις.
HW: Τι είναι λοιπόν το να ερωτεύεσαι αληθινά;
JAM: Το να είσαι αληθινά ερωτευμένος είναι να πιστεύεις ότι με το να ερωτεύεσαι θα πάρεις μια αλήθεια για τον εαυτό σου. Ερωτευόμαστε αυτόν/ή που έχει την απάντηση ή μια απάντηση στην ερώτησή μας: «Ποιος είμαι;»
HW: Γιατί κάποιοι γνωρίζουν πώς να ερωτεύονται και κάποιοι άλλοι όχι;
JAM: Μερικοί άνθρωποι ξέρουν πώς να προκαλέσουν τον έρωτα στο άλλο πρόσωπο, όντας εραστές κατά συρροή, παρομοίως άνδρες και γυναίκες. Γνωρίζουν τι ωθεί  κάποιον να ερωτευτεί. Αλλά δεν ερωτεύονται απαραιτήτως, μάλλον παίζουν τη γάτα με το ποντίκι με το θήραμά τους. Για να ερωτευτείς πρέπει να παραδεχτείς την έλλειψή σου και να αναγνωρίσεις ότι χρειάζεσαι τον/την άλλο/η, ότι σου λείπει. Εκείνοι που νομίζουν ότι είναι πλήρεις μόνοι τους ή θέλουν να γίνουν δεν ξέρουν να ερωτεύονται. Και μερικές φορές το επιβεβαιώνουν με πόνο. Χειραγωγούν, κινούν τα νήματα αλλά για τον έρωτα δεν γνωρίζουν ούτε τα ρίσκα του ούτε την ευχαρίστησή του.
HW: «Πλήρεις μόνοι τους»: μόνο ένας άνδρας θα σκεφτόταν κάτι τέτοιο..
JAM: Καλή παρατήρηση! Ο Lacan συνήθιζε να λέει: «Το να ερωτεύεσαι είναι να δίνεις κάτι που δεν έχεις». Αυτό σημαίνει: το να ερωτεύεσαι  είναι το να αναγνωρίζεις την έλλειψή σου και να τη δίνεις στον άλλο, να την τοποθετείς στον άλλο. Δεν είναι να δίνεις αυτό που κατέχεις, αγαθά και δώρα, είναι να δίνεις κάτι που δεν κατέχεις, κάτι που είναι πέρα από σένα. Για να το κάνεις αυτό πρέπει να αποδεχτείς την έλλειψη, τον «ευνουχισμό»  σου όπως έλεγε ο Freud.  Και αυτό είναι ουσιωδώς γυναικείο. Κάποιος αγαπά πραγματικά από μια γυναικεία θέση. Η αγάπη σε εκθηλύνει (feminise). Για αυτό η αγάπη στον άνδρα είναι πάντα λίγο κωμική, αστεία. Αν όμως επιτρέψει στον εαυτό του να φοβηθεί την γελοιοποίηση, τότε στην πραγματικότητα δεν είναι και πολύ σίγουρος για τον ανδρισμό του.
HW: Είναι πιο δύσκολο για τους άνδρες να ερωτευτούν;
JAM: Ω ναι! Ακόμη και ένας ερωτευμένος άνδρας έχει αναλαμπές αξιοπρέπειας, ξεσπάσματα επιθετικότητας απέναντι στο αντικειμένο του έρωτά του, επειδή αυτός ο έρωτας τον βάζει σε μια θέση έλλειψης, εξάρτησης. Για αυτό και μπορεί να επιθυμεί γυναίκες με τις οποίες δεν είναι ερωτευμένος, έτσι ώστε να επιστρέψει στην ανδροπρεπή  θέση που αναστέλλει  όταν είναι ερωτευμένος. Ο Freud καλεί αυτή την αρχή «υποβάθμιση της ερωτικής ζωής» στους άνδρες: τον διαχωρισμό μεταξύ έρωτα και σεξουαλικής επιθυμίας.
ΗW: Και στις γυναίκες;
JAM: Είναι λιγότερο συχνό. Στις περισσότερες περιπτώσεις υπάρχει ένας διπλασιασμός του ανδρικού συντρόφου. Από τη μια είναι ο άνδρας που τους δίνει απόλαυση και που επιθυμούν, και από την άλλη ο άνδρας του έρωτα, που είναι εκθηλυμένος, απαραιτήτως ευνουχισμένος. Μόνο που δεν είναι η ανατομία που έχει εδώ τα ηνία: υπάρχουν μερικές γυναίκες που υιοθετούν μια ανδρική θέση. Υπάρχουν όλο και περισσότερες. Ένας άνδρας για αγάπη και άλλοι άνδρες για απόλαυση, που γνώρισαν στο διαδίκτυο, στο δρόμο ή στο τρένο.
HW: Γιατί «όλο και περισσότερες»;
JAM: Τα κοινωνικοπολιτισμικά  στερεότυπα της θηλυκότητας και της αρρενωπότητας βρίσκονται σε μια διαδικασία ριζικού μετασχηματισμού. Οι άνδρες καλούνται να αποκαλύψουν τα συναισθήματά τους, να αγαπούν και να εκθηλυνθούν. Οι γυναίκες αντιθέτως υφίστανται μια πίεση για αρρενοποίηση: στο όνομα της νομικής ισότητας οδηγούνται στο να συνεχίζουν να λένε: «και εγώ επίσης». Την ίδια στιγμή οι ομοφυλόφιλοι/ες απαιτούν τα ίδια δικαιώματα και σύμβολα με τους ετεροφυλόφιλους  όπως ο γάμος και η γονεϊκότητα. Υπάρχει μια μεγάλη αστάθεια στους ρόλους, μια διαδεδομένη ρευστότητα στο θέατρο του έρωτα, που έρχεται σε αντίθεση με την σταθερότητα του χτες. Ο έρωτας γίνεται ρευστός, όπως παρατήρησε ο κοινωνιολόγος Zygmunt Bauman. O καθένας οδηγείται στο να εφεύρει το δικό του life style, να υιοθετήσει τον δικό του τρόπο απόλαυσης και έρωτα. Τα παραδοσιακά σενάρια γίνονται σταδιακά ξεπερασμένα. Η κοινωνική πίεση για εναρμόνιση δεν έχει εξαφανισθεί αλλά φθίνει.
HW: «Ο έρωτας είναι πάντα αμοιβαίος» είπε ο Lacan. Αληθεύει αυτό ακόμη στο παρόν πλαίσιο; Τι σημαίνει;
JAM: Αυτή η πρόταση επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά χωρίς να γίνεται κατανοητή ή γίνεται κατανοητή με λάθος τρόπο. Δεν σημαίνει ότι το να είσαι ερωτευμένος με κάποιον είναι αρκετό για να είναι ερωτευμένος και εκείνος μαζί σου. Κάτι τέτοιο θα ήταν ανόητο. Σημαίνει: «Αν σε έχω ερωτευτεί, είναι επειδή είσαι αξιαγάπητος. Εγώ είμαι αυτός που ερωτεύεται αλλά και εσύ ανακατεύεσαι σε αυτό, επειδή υπάρχει κάτι σε εσένα που με κάνει να σε ερωτευτώ. Είναι αμοιβαίο, επειδή υπάρχει ένα πίσω-μπρος: η αγάπη που έχω για εσένα είναι το ανταποδοτικό αποτέλεσμα του αίτιου της αγάπης που είσαι για μένα. Έτσι εμπλέκεσαι και εσύ. Ο έρωτάς μου για εσένα δεν είναι απλώς δικό μου ζήτημα αλλά και δικό σου. Ο έρωτας μου λέει κάτι για σένα που πιθανώς να μην το γνωρίζεις». Αυτό δεν εγγυάται ούτε στο ελάχιστο ότι κάποιος θα ανταποκριθεί στον έρωτα του άλλου: όταν αυτό συμβαίνει είναι πάντα της τάξης του θαύματος, δεν υπολογίζεται προκαταβολικά.
HW: Δεν τον ή την βρίσκουμε τυχαία. Γιατί αυτός ο άνδρας ή γιατί αυτή η γυναίκα ;
JAM: Είναι αυτό που ο Freud ονομάζει Liebesbedingung, η κατάσταση της αγάπης, το αίτιο της επιθυμίας. Είναι ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό ή σύνολο χαρακτηριστικών  που οδηγούν το άτομο να επιλέξει τον/ την αγαπημένο/η. Αυτό διαφεύγει εξ’ ολοκλήρου των νευροεπιστημών, επειδή είναι μοναδικό σε κάθε άνθρωπο, εξαρτάται από την μοναδική προσωπική του ιστορία. Για παράδειγμα, ο Freud αναφέρει για έναν ασθενή του ότι αίτιο της επιθυμίας του ήταν η γυαλάδα μιας γυναικείας μύτης.
HW: Είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς στον έρωτα που θεμελιώνεται σε τέτοια ασήμαντα πράγματα!
JAM: Η πραγματικότητα του ασυνείδητου ξεπερνά την φαντασία. Δεν μπορείς να φανταστείς πόσα θεμελιώνονται στην ανθρώπινη ζωή, ιδιαίτερα όσον αφορά τον έρωτα σε μικρά πράγματα, σε «θεϊκές λεπτομέρειες». Είναι αλήθεια ότι στους άντρες βρίσκεις τέτοια αίτια επιθυμίας, τα οποία είναι όπως τα φετίχ. Η παρουσία τους είναι απαραίτητη για να πυροδοτηθεί η διαδικασία της αγάπης. Μικροσκοπικές ιδιαιτερότητες, ενθύμια του πατέρα, της μητέρας, του αδελφού, της αδελφής, κάποιου/ας από την παιδική ηλικία επίσης παίζουν σημαντικό ρόλο στην επιλογή ερωτικού αντικειμένου από την γυναίκα. Αλλά η γυναικεία μορφή της αγάπης είναι περισσότερο ερωτομανιακή παρά φετιχιστική: θέλουν να αγαπηθούν και το ενδιαφέρον, η αγάπη, που τους δείχνεται είναι συχνά sine qua non για την πυροδότηση της αγάπης τους ή τουλάχιστον της συγκατάθεσής τους.  Αυτό το φαινόμενο βρίσκεται στην βάση του φλερτ των ανδρών προς τις γυναίκες.
HW: Αποδίδεις κάποιον ρόλο στις φαντασιώσεις;
JAM: Στις γυναίκες οι φαντασιώσεις, είτε συνειδητές είτε ασυνείδητες, είναι αυτές που παίζουν τον αποφασιστικό ρόλο για τη θέση της jouissance και λιγότερο η επιλογή του ερωτικού αντικειμένου.  Για τους άντρες ισχύει το αντίθετο.  Για παράδειγμα, μια γυναίκα μπορεί να φτάνει σε οργασμό (απόλαυση) με την προϋπόθεση ότι φαντάζεται κατά τη συνουσία ότι την χτυπούν, τη βιάζουν, ή ότι είναι μια άλλη γυναίκα ή ότι είναι κάπου αλλού, απούσα.
HW: Και η αντρική φαντασίωση;
JAM:  Την συναντούμε στην ιστορία του έρωτα με την πρώτη ματιά. Το κλασικό παράδειγμα που σχολιάστηκε από τον Lacan στη νουβέλα του Γκαίτε, το αιφνίδιο πάθος του Βέρθερου για τη Σαρλό τη στιγμή που τη βλέπει για πρώτη φορά καθώς ταΐζει τα παιδιά τριγύρω της. Εδώ είναι η μητρική ποιότητα της γυναίκας που πυροδοτεί τον έρωτα. Ένα άλλο παράδειγμα παρμένο από την πρακτική μου είναι το εξής: ένα αφεντικό στα 50 του βλέπει υποψηφίους για τη θέση γραμματέως. Εμφανίζεται μια νεαρή γυναίκα 20 χρονών. Αμέσως της δηλώνει τον έρωτά του. Αναρωτιέται τι του συνέβη και ξεκινά ανάλυση. Εκεί αποκαλύπτει τι πυροδότησε την αντίδρασή του. Στη γυναίκα συνάντησε χαρακτηριστικά που του θύμισαν τι ήταν στην ηλικία των 20 όταν πήγε στην πρώτη του συνέντευξη για δουλειά. Κατά κάποιον τρόπο ερωτεύτηκε τον εαυτό του. Σε αυτά τα δύο παραδείγματα βλέπουμε τις δύο πλευρές του έρωτα που διαχώρισε ο Freud: είτε ερωτεύεσαι κάποιον/α που προστατεύει, σε αυτή την περίπτωση τη μητέρα, ή ερωτεύεσαι την ναρκισσιστική εικόνα του εαυτού σου.
HW: Ακούγεται σαν να είμαστε κούκλες!
JAMΌχι, μεταξύ του άνδρα και της γυναίκας τίποτα δεν γράφεται προκαταβολικά, δεν υπάρχει πυξίδα, προκαθορισμένη σχέση. Η συνάντησή τους δεν είναι προγραμματισμένη, όπως είναι μεταξύ του σπερματοζωαρίου και του ωάριου. Δεν έχει να κάνει ούτε με τα γονίδιά μας. Οι άνδρες και οι γυναίκες μιλούν, ζουν σε έναν κόσμο λόγου, και αυτό είναι καθοριστικό.  Οι τροπικότητες του έρωτα είναι εξαιρετικά ευαίσθητες στην περιβάλλουσα κουλτούρα. Κάθε πολιτισμός διακρίνεται για τον τρόπο που δομεί τη σχέση μεταξύ των φύλων. Τώρα στη Δύση, στις κοινωνίες μας που είναι φιλελεύθερες, νομικο-δικαιϊκές  το «πολλαπλό» είναι έτοιμο να εκθρονίσει το «ένα». Το ιδεώδες μοντέλο του μεγάλου έρωτα για μια ζωή χάνει σταδιακά έδαφος, έναντι του γρήγορου ραντεβού, του γρήγορου έρωτα και ενός πλήθους εναλλακτικών, διαδοχικών, ακόμη και ταυτόχρονων ερωτικών σεναρίων.
HW: Και η αγάπη μακροπρόθεσμα; Η αιώνια αγάπη;
JAM: Ο Μπαλζάκ είπε: «κάθε πάθος που δεν είναι αιώνιο είναι φρικτό». Αλλά μπορεί ο δεσμός να κρατήσει για μια ζωή μέσα στην εγγραφή του πάθους; Όσο περισσότερο ένας άνδρας αφιερώνεται σε μια γυναίκα, τόσο περισσότερο τείνει να αποδεχτεί μια μητρική σήμανση για αυτόν: περισσότερο εξαϋλωμένη και απλησίαστη παρά αγαπημένη. Οι παντρεμένοι ομοφυλόφιλοι αναπτύσσουν αυτή τη λατρεία της γυναίκας καλύτερα: Ο Αραγκόν  τραγουδάει τον έρωτα του για την Έλσα.  Όταν πεθαίνει, είναι γεια σας αγόρια! Και όταν μια γυναίκα γαντζώνεται σε έναν άντρα, τον ευνουχίζει. Έτσι το μονοπάτι είναι δύσβατο. Το καλύτερο πεπρωμένο για τη συζυγική αγάπη είναι η φιλία, αυτό ουσιαστικά που είπε ο Αριστοτέλης.
HW: Το πρόβλημα είναι ότι οι άντρες λένε ότι δεν καταλαβαίνουν τι θέλουν οι γυναίκες και οι γυναίκες δεν ξέρουν τι περιμένουν οι άντρες από αυτές…
JAM: Ναι. Αυτό που έρχεται ως αντίρρηση στην αριστοτελική λύση είναι ότι ο διάλογος μεταξύ των δύο φύλων είναι αδύνατος, όπως είπε ο Lacan με έναν στεναγμό. Οι ερωτευμένοι άνθρωποι είναι καταδικασμένοι να συνεχίζουν να μαθαίνουν την γλώσσα του άλλου επ’ αόριστον, ψηλαφώντας, αναζητώντας τα κλειδιά, κλειδιά που είναι πάντα ανακλήσιμα. Ο έρωτας είναι πάντα ένας λαβύρινθος από παρεξηγήσεις όπου η έξοδος δεν υπάρχει.
*Ο Jacques-Alain Miller είναι ψυχαναλυτής και συγγραφέας, ιδρυτικός μέλος και πρόεδρος της World Association of Psychoanalysis και επιμελητής της σειράς βιβλίων «Τα Σεμινάρια του Ζακ Λακάν».
αναδημοσίευση από Το 23ο Γράμμα,
επιλογή εικόνων: Messy Greek Salad

Κυριακή, 21 Ιουνίου 2015

Ctrl+Z

Χτες το απόγευμα γνώρισα τον Γιωργο στο μετρό. Ο Γιώργος φετος τελείωσε την Α' δημοτικού. Αγαπημένο μάθημα οι υπολογιστές. Και η ζωγραφική του αρέσει. Έχει, λέει, ζωγραφική μέσα στους υπολογιστές. 

-Σε χαρτί ζωγραφίζετε στο σχολειο;
-Τσου. Μόνο στο σπίτι. (συμφωνεί σιωπηρά και η μαμά του)
-Ποτέ; 
-Ποτέ.


Πείτε με "τεχνοφοβικό". Είναι και της μόδας, άλλωστε, αυτή η μομφή, μαζί με την αντίθετή της περί "τεχνοφασισμού"...

Παιδοψυχολόγος δεν είμαι, ούτε θέλω να μπαίνω στα επιστημονικά χωράφια άλλων. Αλλά με γεμίζει φρίκη ένα εκπαιδευτικό σύστημα που, ελέω τεχνολογίας, "καταστέλλει" το δικαίωμα του 6χρονου στη μουτζούρα. 
Το δικαίωμα στα λερωμένα χέρια από χρωματιστά μελάνια μαρκαδόρων, 

στις μικρές πληγές στα δάχτυλα επειδή παραέξυσε την ξυλομπογιά, 

στα βρώμικα νύχια επειδή του άρεσε περισσότερο να ξύνει τα παστέλ αντί να ζωγραφίζει με αυτά,

Υπάρχουν δύο τρόποι να φτιάξεις το χρώμα που θέλεις να χρησιμοποιήσεις:

αυτός: 


















και αυτός: 




μάντεψε ποιός είναι πιο διασκεδαστικός.

                                                                                                                                            

Υπάρχει όμως και κάτι βαθύτερο σε όλο αυτό. Δύο κουμπάκια στο πληκτρολόγιο:

Ctrl+Z. Undo. 


Εμείς μεγαλώσαμε με γόμες. Οι άσπρες (ακόμα και οι καλές οι Pelican) άφηναν τα (λανθασμένα) ίχνη του μολυβιού χαραγμένα στο χαρτί. Οι μπλέ του στυλού έγδερναν βίαια το χαρτί και ΠΑΝΤΑ αποτύγχαναν να σβήσουν εντελώς το λάθος. 
Μετά πήραμε Βlanco. Κάλυπτες το λάθος σου. Δεν θα το έβλεπε κανείς (εκτός κ αν γυρνούσε τη σελίδα ανάποδα και την έστρεφε στο φως), αλλά ξέρεις πολύ καλά ότι δεν πήγε πουθενά. Ήταν καλά κρυμμένο, αλλά ακόμα εκεί, παρόν, ολόκληρο και σου υπενθύμιζε ότι δεν είσαι και τέλειος φιλαράκο.

Τα λάθη δεν ξεγίνονται. Εννίοτε διορθώνονται. Λίγο. Αυτή η διαπίστωση πάντα γίνεται ξαφνικά (και συνήθως επώδυνα) στη ζωή του καθενός και της καθεμιάς. 

Στη ζωή δεν υπάρχει undo και αν υπάρχει, δεν έχω ανακαλύψει τη συντόμευση ακόμα.

Δεν ξέρω πώς θα είναι μια γενιά που εκπαιδεύεται στο undo. Ίσως είμαι υπερβολικός (όντως είμαι), αλλά μήπως οδηγούμαστε με σταθερά βήματα σε μια ποινικοποίηση του δικαιώματος στο λάθος; 

Τελικά ποιός θα είναι ο δυνατός των επόμενων γενιών; Αυτός που αναγνωρίζει το λάθος του, ή αυτός που το κάνει να μην έγινε ποτέ;

Και όταν τελικά ο Γιώργος φτάσει στην ηλικία της συνειδητοποίησης ότι τα λάθη δεν "ξεγίνονται", μήπως πονέσει ακόμα περισσότερο απ' ό,τι εγώ;

Παρασκευή, 20 Μαρτίου 2015

Το πείραγμα ως πείραμα

Θα σταματούσες για να βοηθήσεις έναν πεσμένο άνθρωπο στο δρόμο; Θα εμπόδιζες την κακοποίηση ή την παρενόχληση μιας γυναίκας; Το τραμπούκισμα ενός γκέι ζευγαριού; θα σε αγγίξει ή θα προσπεράσεις;
Πόσο οξυμένα είναι τα αντιρατσιστικά αντανακλαστικά σου τέλος πάντων;

Η νέα μόδα του internet είναι τα "κοινωνικά πειράματα". Τα συστατικά τα βρίσκεις εύκολα. Χρειάζεσαι μόνο μια γενικά ευαισθητοποιημένη παρέα που να έχει τουλάχιστον μια κάμερα, και μια "κοινωνία" (αυτό το τελευταίο το βρίσκεις εύκολα αν κάνεις μια βόλτα στην Ερμού).
Κάνεις κάτι "προκλητικό" και περιμένεις να δεις πόσοι θα τσιμπήσουν. Κάνεις ένα μονταζάκι στο videomaker, ανεβάζεις στο youtube και μέχρι το τέλος της ημέρας έχεις βγάλει και τα οριστικά συμπεράσματα του κοινωνικού σου πειράματος.

Ξέρετε, μεγάλωσα στα τιμημένα 90's και τότε το λέγαμε candid camera. Βέβαια τότε η κάμερα ήταν ακριβό πράμα και χρειαζόταν ένα επιπλέον τσαντάκι για να τη μεταφέρεις. Σήμερα το candid έφυγε, η κάμερα χώρεσε στη κωλότσεπη και ενισχύθηκε με ψηφιακό ζουμ, κάρτα SD και μια γερή δόση κοινωνικής ευαισθησίας. 

Υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο πείραμα και το πείραγμα. Η γραμμή αυτή λέγεται επιστήμη. Πειράματα κάνουν οι επιστήμονες. Κοινωνικά πειράματα, εν προκειμένω, κάνουν οι κοινωνικοί επιστήμονες. Το πείραμα  είναι εργαλείο. Πολύ χρήσιμο από τη μία, κάπως δύσχρηστο από την άλλη, αν δεν ξέρεις να το χρησιμοποιήσεις, όπως άλλωστε συμβαίνει με όλα τα εξειδικευμένα εργαλεία δουλειάς.

Ας πούμε, ότι ένας κοινωνικός επιστήμονας κάνει μια έρευνα για τα ρατσιστικά/αντιρατσιστικά αντανακλαστικά ενός πληθυσμού. Πράγματι, είναι πιθανό να προκύψει ένα βίντεο μέσα από αυτή την έρευνα, αλλά σας το υπογράφω με σιγουριά, ότι αυτό το βίντεο θα ήταν τόσο βαρετό που δεν θα ήθελε κανείς και καμιά από σας να το ποστάρει στον τοίχο του στο facebook. 

Τα viral "κοινωνικά πειράματα" έχουν γίνει τόσο μεγάλη μόδα που αρχίζουν και τα χρησιμοποιούνε ΜΚΟ με σκοπό την προβολή του λογοτύπου τους. Το ίδιο το λογότυπο, όμως, της ΜΚΟ δίνει πόντους αξιοπιστίας στο "πειραματικό" του πράγματος. 

Κάπως έτσι, οδηγούμαστε στο βασικό πρόβλημα που ανακύπτει. Το βίντεο, αντί για μέρος της έρευνας που κανονικά θα χρησιμοποιούνταν για την εξαγωγή συμπερασμάτων, παρουσιάζεται πλέον ως το ίδιο το συμπέρασμα της. Το εργαλείο, δηλαδή, αναβαθμίζεται σε αποτέλεσμα.

Από εκεί και πέρα στην εξίσωση μπαίνει το facebook με όλες τις γνωστές παθογένειές του: 
 -το θυμικό όσων αναρτούν. "Ας γινόταν αυτό μπροστά μου και θα τον γαμούσα του καριόλη!" 
- την ακραία απλουστευτική ανάλυση που συνήθως περιορίζεται στην απλή καταμέτρηση περιστατικών: "10 άνθρωποι αδιαφόρησαν, 2 συμφώνησαν με τον θύτη, 27 υπερασπίστηκαν το θύμα. ΆΡΑ κέρδισε ο αντιρατσισμός τον ρατσισμό..! ΆΡΑ τους γαμήσαμε!"
-τη facebookική συζήτηση που ακολουθεί την ανάρτηση και που είναι μαθηματικώς βέβαιο ότι θα καταλήξει σε γερό ξεκατίνιασμα παντογνωστών.






Το πρόβλημα είναι σαφώς πολύ ευρύτερο: ένα σύνολο εννοιών φαίνεται να χάνουν ολοένα και περισσότερο το νόημά τους. Η προσπάθεια να ορίσεις τις έννοιες, αλλά και η επιμονή στην ορθή τους χρήση με βάση τον ορισμό τους αντιμετωπίζεται με διάθεση αφοριστική, χαρακτηρίζεσαι τουλάχιστον δογματικός και μονολιθικός, ενώ σε πιο τραβηγμένες περιπτώσεις "εχθρός της ελευθερίας" να ορίζει ο καθένας, ό,τι θέλει, όπως θέλει.

Τα κοινωνικά πειράματα λοιπόν, ήρθαν για να μείνουν και το γεγονός ότι δεν είναι ούτε κοινωνικά, ούτε (πολύ περισσότερο) πειράματα, δεν φαίνεται να πειράζει κανέναν... 

Ίσως να μην πείραζε ούτε εμένα, αν δεν είχα δυσκολευτεί τόσο να μάθω τι είναι πείραμα (και τι ειν' αυτό που το λένε επιστήμη) στο εφιαλτικό μάθημα της επιστημολογίας πριν 2 χρόνια.


Υ.Γ.: Δεν κατάφερα ποτέ να βρω στο youtube ένα "κοινωνικό πείραμα" στο οποίο βιαίως συμμετείχα και μάλλον βοήθησα στην εξαγωγή του συμπεράσματος ότι "Αγρίεψε η Αθήνα, δεν υπάρχει ανθρωπιά, η "συνοικία το όνειρο" είναι πλέον σκέτο όνειρο". Πέρσι την άνοιξη περπατούσα με ενδιαφέρουσα παρέα στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου και αρχίζει ξαφνικά ένας να με κηνυγάει φωνάζοντάς μου έξαλλος "Πάρε με αγκαλιά - δεν έχω φίλους! Πάρε με αγκαλιά - δεν έχω φίλους!" Δεν τον πήρα αγκαλιά, συχτίρησα από μέσα μου την social-candid camera, την κοινωνιολογία (που δεν μου έφταιξε κιόλας η καημένη), έδωσα όρκο (για άλλη μια φορά) ότι θα σκίσω τα πτυχία μου, χαιρέτησα και τη κοπέλα που κρατούσε διακριτικά την κάμερα, και από τότε είμαι σε συνεχή διαδικτυακή αναζήτηση του ντοκουμέντου που με μετέτρεψε για λίγα λεπτά σε κοινωνικό πειραματόζωο.